Zmiany w prawie e-commerce

Dyrektywa Omnibus, Towarowa i Cyfrowa  to trzy dyrektywy unijne, które wprowadzają szereg zmian  w branży e-commerce.  Nowe przepisy wzmacniając pozycję konsumentów, wprowadzają szereg obowiązków zarówno dla przedsiębiorców prowadzących platformy handlowe, biznesy on-line, jak i sklepy stacjonarne. Zmiany wynikają przede wszystkim z dynamicznego rozwoju handlu elektronicznego i konieczności zapewnienia konsumentom właściwej ochrony ich praw.

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

O ile zgodnie z wytycznymi UE, implementowane przepisy powinny obowiązywać w Polsce już od 28 maja 2022 roku to nadal trwają prace legislacyjne nad ich wdrożeniem do polskiego porządku prawnego (stan na 8 listopada 2022 r.) Natomiast warto mieć na uwadze, że projekt ustawy implementującej ww. dyrektywy przewiduje stosunkowo krótki okres na wdrożenie zmian.  Nowe regulacje mają bowiem wejść w życie w ciągu 14 dni od ich opublikowania w Dzienniku Ustaw.

Kogo dotyczy dyrektywa Omnibus?

Przepisy dyrektywy Omnibus, jak i dwóch pozostałych dyrektyw dotyczą wszystkich przedsiębiorców prowadzących sprzedaż towarów i usług. Nowe przepisy będą obowiązywały zarówno sprzedawców prowadzących biznesy on-line (np. e-sklepy), sklepy stacjonarne, jak i dostawców platform e-commerce. Co więcej, niezależnie od formy prowadzonej działalności, a także jej skali, każdy sprzedawca zobowiązany będzie stosować rozwiązania przyjęte w tych dyrektywach. Oczywiście nie wszystkie przepisy będą w jednakowej mierze dotyczyć każdego przedsiębiorcy. Jednakże z pewnością nowe rozwiązania wynikające z implementacji unijnych dyrektyw będą miały wpływ na cały sektor związany ze sprzedażą produktów i usług.

Jakie zmiany wprowadza Omnibus?

Nowelizacja przepisów jest niezwykle obszerna i obejmuje wiele aktów prawnych m.in. zmianę ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów czy ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, dlatego na potrzeby niniejszego artykułu zostaną omówione jedynie najistotniejsze zmiany.

Do najważniejszych zmian, które wprowadza dyrektywa Omnibus, a także dyrektywa Towarowa i Cyfrowa należą:

1. Zmiany w informowaniu o obniżkach cen towarów i usług – celem wprowadzenia tych regulacji jest wyeliminowanie tzw. sztucznych promocji. Sprzedawca będzie bowiem zobowiązany poinformować klientów o najniższej cenie towaru lub usługi, jaka obowiązywała w ciągu 30 dni przed obniżką. Wyjątkiem będzie stosowanie programów lojalnościowych,  jednak jedynie takich, które wymagają od klientów jakiejkolwiek aktywności (np. założenia konta). Ważne, że nowe zasady będą obowiązywały zarówno przedsiębiorców prowadzących sklepy stacjonarne, jak i e-sklepy.
   
2. Konieczność weryfikowanie opinii i rekomendacji o produktach – przedsiębiorcy nie będą mogli usuwać ani ukrywać negatywnych komentarzy na temat produktów czy usług. Dodatkowo będą zobowiązani poinformować czy i w jaki sposób weryfikują, czy komentarze publikowane pod oferowanymi przez nich produktami pochodzą od osób, które rzeczywiście używały lub nabyły dany produkt lub czy są to opinie sponsorowane. Za praktykę wprowadzającą w błąd będzie uznawane zamieszczanie lub zlecenia innej osobie zamieszczania nieprawdziwych opinii konsumentów lub rekomendacji, a także zniekształcanie opinii konsumentów lub rekomendacji użytkowników Internetu w celu promowania towarów lub usług.
   
3. Informowanie o plasowaniu produktów – nowe regulacje nakładają na przedsiębiorców obowiązek informowania klientów o stosowanych parametrach dotyczących plasowania produktów, czyli korzystaniu przez nich z płatnych reklam lub wyników wyszukiwania.
   W konsekwencji konsument otrzyma informację, jakie czynniki mają wpływ na to, że proponowana jest mu dana usługa lub produkt.
   
4. Nowe obowiązki informacyjne – zgodnie z nowymi przepisami przedsiębiorcy będą zobowiązani informować konsumentów o indywidualnym dostosowaniu ceny w oparciu o zautomatyzowane podejmowanie decyzji, jeśli takie rozwiązania stosują. Ponadto na dostawców internetowych platform handlowych nałożony zostanie obowiązek informowania, czy sprzedający na platformie handlowej jest przedsiębiorcą czy osobą prywatną. Jeżeli nie,  to dostawca zobowiązany będzie dodatkowo poinformować klienta, że  w takiej sytuacji nie przysługuje mu ochrona konsumencka.
   
5. Uregulowana zostanie kwestia ,,płacenia” danymi osobowymi – m.in. w przypadku zapisu na newsletter, subskrybentom przysługiwać będzie ochrona właściwa dla konsumentów. Zmiana odnosi się do sytuacji w których konsument w zamian za treść cyfrową lub usługę cyfrową przekazuje przedsiębiorcy swoje dane osobowe i w ten sposób opłaca treść lub usługę cyfrową (np. otrzymuje e-booku).
   
6. Nowe zasady dot. reklamacji konsumenckich – nowe regulacje wprowadzają zmiany
   w przepisach dotyczących rękojmi, co będzie miało istotny wpływ na proces reklamacyjny. Regulacje dotyczące rękojmi zostaną przeniesione do ustawy o prawach konsumenta (aktualnie te regulacje są zawarte w Kodeksie cywilnym). Nowe przepisy m.in. zastąpią pojęcie „wady fizycznej rzeczy” pojęciem „niezgodności z umową”. Dodatkowo istotne jest, że zmianie ulegnie termin odpowiedzialności z tytułu niezgodności z umową (2 lata od momentu wydania towaru) oraz termin na rozpatrzenie reklamacji – 30 dni. Ważne, że zmiany będą dotyczyły  jedynie nowych umów sprzedaży tzn. zawartych od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów (istotna zatem w kontekście przysługujących konsumentom roszczeń będzie data zakupu danego towaru).
   
7. Wprowadzone zostaną zmiany w roszczeniach przysługujących konsumentom –
   w przypadku, gdy towar będzie niezgodny z umową, konsumentowi będzie przysługiwało roszczenie o naprawę lub wymianę. Natomiast, dopiero gdy powyższe roszczenia okażą się niemożliwe do spełnienia lub  będą generowały nadmierne koszty, to konsumentowi będzie przysługiwało prawo do żądana obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy.
   
8. Zdefiniowane zostaną pojęcia takie jak usługa cyfrowa oraz towar z elementami cyfrowymi – usługą cyfrową jest np. aplikacja chmurowa, a towarem z elementami cyfrowymi np. smartwatch. Powyższe pojęcia należy odróżnić od treści cyfrowych (jest nim np. e-book).  Najistotniejszą zmianą jest to, że treści i usługi cyfrowe konsument będzie mógł reklamować na takich samych zasadach jak inne produkty fizyczne. Ponadto na sprzedawcach będą spoczywały dodatkowe obowiązki (m.in. w zakresie obowiązku aktualizacji produktu oraz ponoszenia odpowiedzialności za zgodność danego produktu z jego wersją próbną lub zapowiedzią).  

Jakie konsekwencje grożą za nieprzestrzeganie nowych przepisów?

Przedsiębiorcom, którzy nie będę stosować się do nowych regulacji grozi ryzyko nałożenia kar finansowych. Stwierdzenie przez Prezesa UOKiK stosowania przez sprzedawcę nieuczciwej praktyki rynkowej, która narusza zbiorowe interesy konsumentów, może skutkować nałożeniem na kary pieniężnej w wysokości wynoszącej do 10% obrotu. Dodatkowo projekt ustawy przewiduje, że w przypadku nie wykonania przez przedsiębiorcę obowiązków informacyjnych związanych z obniżką ceny, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej może nałożyć na tego przedsiębiorcę karę pieniężną o wysokości do 20.000,00 zł (w określonych przypadkach nawet do 40.000,00 zł).  Ponadto, przedsiębiorca będzie ponosił również odpowiedzialność cywilną w sytuacji, gdy w ramach swojej działalność dopuszcza się nieuczciwej praktyki rynkowej. Wówczas konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać od przedsiębiorcy np. zaniechania tego rodzaju praktyki, usunięcia jej skutków oraz naprawienia wyrządzonej szkody. Charakter projektowanych rozwiązań wskazuje, że dostosowanie się do nowych wymogów będzie wymagało od przedsiębiorców wprowadzenia zmian w procesach obsługi klientów, poszukania nowych rozwiązań informatycznych, a także zaktualizowania dokumentacji (np. formularzy reklamacyjnych) oraz regulaminów (np. regulaminu sklepu internetowego). O ile na ostateczny kształt ustawy wprowadzającej nowe zasady musimy jeszcze poczekać to jednak warto już teraz przygotować swój biznes na nadchodzące zmiany i na bieżąco śledzić nowelizację przepisów implementujących wytyczne dyrektyw unijnych. Zwłaszcza, że konsekwencje nieprzestrzegania nowych regulacji są znaczące.