Działalność nierejestrowa – korzyści i obowiązki
Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej jest jedną z popularniejszych form prowadzenia biznesu w Polsce. Jest to zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu, w sposób ciągły. Wymaga dopełnienia szeregu formalności, między innymi złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),uzyskanie numeru NIP, REGON oraz zgłoszenia przedsiębiorcy jako płatnika składek do ZUS czy prowadzenia pełnej księgowości. Jednak czy w każdym przypadku istnieje konieczność rejestracji firmy? Czy w każdej sytuacji osoba, która udziela korepetycji, maluje obrazy czy tworzy personalizowane kartki okolicznościowe zobowiązana jest do rejestracji w CEIDG?
Czym jest działalność nierejestrowa?
Ustawą z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców wprowadzone zostały przepisy umożliwiające w Polsce prowadzenie działalności nierejestrowej. Działalność nierejestrowa jest to drobna działalność zarobkowa podejmowana przez osoby fizyczne, która nie wymaga rejestracji firmy w CEIDG. Prowadzenie działalności nierejestrowej jest możliwe w przypadku osób fizycznych, gdy przychody z prowadzonej działalności nie przekraczają w żadnym miesiącu 50% minimalnego wynagrodzenia (w 2022 roku minimalne wynagrodzenie obejmuje kwotę 3010 zł, czyli przychody w 2022 roku nie mogą przekroczyć 1505 zł). A co w sytuacji, gdy w danym miesiącu przychody z prowadzonej działalności przekroczą wskazany limit? W takiej sytuacji, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie tej kwoty. Wówczas taka osoba zobowiązana jest złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w terminie 7 dni od dnia,
w którym nastąpiło przekroczenie osiąganych przychodów i zarejestrować prowadzoną działalność.
Czy każda osoba osiągająca niskie przychody może prowadzić działalność bez formalności?
Przepisy przewidują jednak pewne ograniczenia i nie każda osoba osiągająca niskie przychody będzie mogła prowadzić działalność bez rejestracji. Możliwość prowadzenia działalności nierejestrowej jest wyłączona w przypadku osób, które wykonywały działalności gospodarczą w ciągu ostatnich 60 miesięcy, wykonują działalności w ramach spółki cywilnej, prowadzą działalności regulowaną, tj. działalność gospodarczą, która wymaga uzyskania zezwoleń, licencji lub koncesji (np. sprzedaż alkoholu, usługi detektywistyczne) lub prowadzona przez nie działalność została zdefiniowana w przepisach jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców (np. prowadzenie biura rachunkowego). A co w sytuacji, gdy przedsiębiorca zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą? Zgodnie z przepisami zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej postrzegane jest jak jej niewykonywanie. Dlatego też, można rozpocząć prowadzenie działalności nierejestrowej, nawet w przypadku, gdy dana osoba ma zarejestrowaną firmę w CEIDG, o ile prowadzona przez nią działalność jest zawieszona od co najmniej 60 miesięcy (5 lat).
Przysługuje mi status osoby bezrobotnej – czy mogę prowadzić działalność nierejestrową?
Co do zasady, status bezrobotnego może uzyskać każda osoba pełnoletnia, która m.in. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, a także nie wykonuje innej pracy zarobkowej na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło czy umowy o pomocy przy zbiorach. Wobec powyższego osoba, której przysługuje status osoby bezrobotnej, może prowadzić działalność nierejestrową, ale nie może zawierać ww. umów cywilnoprawnych. W sytuacji, gdy prowadząc działalność nierejestrową bezrobotny zawrze tego typu umowę, to w świetle przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców oraz Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy będzie wykonywać inną prace zarobkową i utraci status bezrobotnego. Natomiast w sytuacji, gdy w ramach prowadzonej działalności będzie wyłącznie zawierał umowy sprzedaży, to może prowadzić działalność nierejestrową jako osoba bezrobotna.
Czy osoba niepełnoletnia może wykonywać działalność nieewidencjonowaną?
Osobom niepełnoletnim (w wieku od 13. do 18. roku życia) przysługuje ograniczona zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że nie mogą dokonywać we własnym imieniu określonych czynności prawnych, np. zawierać umów na dostawę towarów czy sprzedaż produktów.
Przepisy prawa nie uzależniają możliwości prowadzenia działalności nierejestrowej od posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych. Dlatego osoby niepełnoletnie mogą prowadzić działalność nierejestrową. Jednak, zawsze powinny mieć na uwadze ograniczenia dotyczące dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych. Przed zawarciem większości umów o charakterze rozporządzającym lub obejmujących zaciąganie zobowiązań, osoby niepełnoletnie muszą uzyskać zgodę swojego przedstawiciela ustawowego (rodzica lub kuratora). Dodatkowo, warto mieć na uwadze, iż w niektórych sytuacjach m.in. w transakcjach dotyczących nabycia nieruchomości, wymagane jest uzyskanie stosownej zgody sądu na dokonanie w imieniu osoby niepełnoletniej takiej czynności.
Korzyści związane z prowadzeniem działalności nierejestrowej
Najistotniejszą korzyścią prowadzenia działalności nierejestrowej jest zwolnienie z większości obowiązków ewidencyjnych oraz obciążeń finansowych związanych z tradycyjną działalnością gospodarczą podlegającą rejestracji w CEIDG. Nie istnieje również konieczność zgłoszenia prowadzonej działalności do Urzędu Skarbowego, ZUS – u i Głównego Urzędu Statystycznego. Osoba prowadząca działalność nieewidencjonowaną zwolniona jest z konieczności opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne związane z działalnością gospodarczą.
Ze względu na niskie przychody osoby prowadzące działalność nierejestrową co do zasady objęte są zwolnieniem podmiotowym i nie muszą opłacać podatku VAT oraz zaliczek na podatek, a w konsekwencji nie są zobowiązane do prowadzenia pełnej księgowości.
O czym należy pamiętać prowadząc działalność nierejestrową?
O ile osoba prowadząca działalność nierejestrową nie jest zobowiązana do prowadzenia skomplikowanej księgowości to powinna prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Skrupulatne prowadzenie ewidencji sprzedaży w każdym dniu, umożliwia sprawdzenie, czy w danym miesiącu nie przekroczony został limit przychodów uprawniających do prowadzenia działalności nierejestrowej tj. 1505,00 zł w 2022 roku. Ponadto, co do zasady osoby prowadzące działalność nierejestrową, nie muszą wystawiać rachunków i faktur. Jednakże zobowiązane są wystawić taki dokument w sytuacji, gdy zostaną o to poproszone przez Klienta. Istotne jest również, że przychody z działalności nierejestrowej rozliczane powinny być przez przedsiębiorcę w zeznaniu rocznym PIT-36, co nie wyłącza prawa do wspólnego rozliczenia małżonków.
Ważnym aspektem prowadzenia działalności nierejestrowej jest konieczność przestrzegania w relacjach z konsumentami przysługujących im praw, a także obowiązek przestrzegania wymogów związanych z ochroną danych osobowych. Osoba prowadząca działalność nierejestrową jako przedsiębiorca zobowiązana jest do spełnienia obowiązków związanych ze zwrotem towaru przez Klienta, reklamacją czy prawem konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej na odległość w terminie 14 dni.
Okoliczność, że osoba prowadząca działalność nierejestrową nie jest zobowiązana do rejestracji działalności w CEIDG, nie oznacza, że nie podlega kontroli właściwych organów. Przede wszystkim taka osoba może podlegać kontroli przez organy np. w zakresie prowadzonej ewidencji sprzedaży, kontroli Sanepidu w przypadku działalności związanej z produkcją żywności, UOKIK w zakresie przestrzegania praw konsumentów lub UODO w odniesieniu do spełnienia wymogów związanych z ochroną danych osobowych. Wprowadzona w 2018 roku możliwość prowadzenia działalności bez obowiązku rejestracji
w CEIDG jest interesującym rozwiązaniem dla osób, które chcą prowadzić legalny biznes, ale obawiają się obowiązków fiskalnych czy zawiłych kwestii podatkowych związanych z prowadzeniem własnej firmy. Podjęcie tego typu działalności w wielu przypadkach umożliwia również zweryfikowanie koncepcji prowadzonego biznesu i rynku przed rozwinięciem skrzydeł i założeniem własnej firmy. Dlatego też, w każdym przypadku, warto sprawdzić, czy charakter wykonywanej przez Nas działalności umożliwia jej prowadzenie w formie nieewidencjonowanej.
